Η Δικαίωση – Ένα Ποίημα του Λι Πο

Το ποίημα με τον τίτλο Η Δικαίωση του Κινέζου ποιητή Λι Πο ή Λι Μπάι (李白) ή και Qīnglián Jūshì (青蓮居⼠) -όπως ήταν το καλλιτεχνικό ψευδώνυμό του- περιλαμβάνεται στο βιβλίο The Works of Li Po, the Chinese Poet του Shigeyoshi Obata, που κυκλοφόρησε το 1922 από τον Βρετανικό εκδοτικό οίκο J. M. Dent & Sons.

Ο Λι Πο (701-762 ΚΕ) θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους Κινέζους ποιητές όλων των εποχών, και όπως γράφει ο ίδιος ο Shigeyoshi Obata (1888-1971 ΚΕ), δια του βιβλίου του επιχειρείται για πρώτη φορά η γνωριμία του Αγγλόφωνου κόσμου με το έργο αποκλειστικά και μόνο ενός ποιητή αυτής της χώρας.

Βέβαια, αποσπασματικά ποιήματά του είχαν δημοσιευτεί τον 19ο αιώνα, ενώ ο Joseph Edkins (1823 -1905 ΚΕ) διεκδικεί δια της εργασίας του On Li Tai-po του 1888, η οποία και δημοσιεύθηκε στο Journal of the Peking Oriental Society του 1990, την εκτός Κίνας πρωτοκαθεδρία, σε σχέση με την εστίαση ειδικά πάνω στην προσωπικότητα και τέχνη του Λι Πο.

Ο Κινέζος ποιητής Λι Πο γεννήθηκε το 701 ΚΕ. Ο τόπος γέννησής του παρέμενε για καιρό αβέβαιος, αλλά τώρα πια θεωρείται σίγουρο πως γεννήθηκε στην πόλη Σουγιάμπ (Suyab ή Suiye 碎葉) του σύγχρονου Κιργιστάν. Η οικογένειά του –για άγνωστο λόγο- υπήρξε εξόριστη σε εκείνα τα απώτατα άκρα της τότε Κινέζικης επικράτειας, ωστόσο ο πατέρας του κατάφερε να επιστρέψουν όλοι μυστικά στην επαρχία Σιτσουάν, και να κατοικήσουν κοντά στην πρωτεύουσα Τσενγκντού.

Ο νεαρός Λι Μπάι έλαβε ευρύτατη μόρφωση, ενώ προτού ακόμα συμπληρώσει τα 10 του χρόνια είχε ξεκινήσει με επιτυχία να συνθέτει ποιήματα. Εντρύφησε στον Ταοϊσμό (ή Νταοϊσμό), προτιμώντας τις φιλοσοφικές διδαχές του Λάο Τσε από εκείνες του Κομφούκιου, γεγονός που καθόρισε την μετέπειτα ζωή του. Στα ενδιαφέροντα της πρώιμης νιότης του περιλαμβάνονται η ιππασία, το κυνήγι, τα ταξίδια, η βοήθεια προς τους φτωχούς με χρήμα και όπλα, καθώς και η ξιφασκία.

Έχοντας υψηλότατο ιπποτικό φρόνημα, κατάφερε με καθόλου ποιητικό τρόπο, μέχρι τα είκοσί του χρόνια, να σκοτώσει κάμποσους αντιπάλους σε επίσημες μονομαχίες.

Υποστήριζε πως είχε αυτοκρατορική καταγωγή και επιδίωκε την ανάδειξή του σε κρατική θέση, όμως με κάπως ανορθόδοξο τρόπο: δεν ήθελε να δώσει εξετάσεις αλλά συστάσεις, και τούτες προερχόμενες από διάφορους κρατικούς αξιωματούχους και πρόσωπα με δύναμη και επιρροή.

Αλλά ήταν η μαθητεία του δίπλα σε Ταοϊστές ερημίτες και ο κατά διαστήματα μοναχικός βίος του ως Ταοϊστής αναχωρητής, μαζί με την φήμη του ως ποιητή και σοφού, που έφερε αποτελέσματα: μετά από ενέργειες του μοναχού Γου Γιούν, ο αυτοκράτορας Σιουάν-τσονγκ τον κάλεσε στην αυλή, τον προσέλαβε ως μεταφραστή και τον διόρισε μέλος της Ακαδημίας Χαν Λιν.

Λίγο όμως η έως κίρρωσης του ήπατος αγάπη του για το κρασί, λίγο οι εσωτερικοί ανταγωνισμοί στο στενό περιβάλλον του αυτοκράτορα, και η καριέρα του στην αυλή τερματίστηκε αδόξως.

Μετά την έξοδό του από την αυλή του αυτοκράτορα συνέχισε τον πλάνητα βίο. Και μάλλον το καλοκαίρι του 744 ΚΕ συναντήθηκε με τον Ντου Φου ή Του Φου (712-770 ΚΕ), τον κατοπινά καταξιωμένο ποιητή της πολιτικής και κοινωνικής διαμαρτυρίας. Οι δυο γίγαντες της Κινεζικής λογοτεχνίας χτίσανε μια φιλία ζωής. Για την δε συνεισφορά τους στην ποιητική τέχνη -που πραγματοποιήθηκε την λεγόμενη «Χρυσή Εποχή της Κινέζικης Ποίησης», κατά την περίοδο της δυναστείας Τανγκ-, ο «Εξόριστος Αθάνατος» Λι Πο (όπως τον ονόμασε ο ποιητής Χε Τζι Τζανγκ) και ο «Σοφός της Ποίησης» Του Φου, μείναν στην συλλογική μνήμη ως «Λι Ντου».

Το 755 ΚΕ ο Λι Μπάι πήρε μέρος στην στυγνή καταστολή της επανάστασης του Αν Λουσάν, στο πλευρό του πρίγκηπα Λιν. Αρχικά τιμήθηκε αλλά έπειτα συνελήφθη, διότι στο μεταξύ ο αυτοκράτωρ Σιουάν-τσονγκ παραιτήθηκε υπέρ του αδερφού του Λιν, του Σου-τσονγκ, γεγονός που δεν άρεσε στον πρώτο, για αυτό και κινήθηκε ενάντια στον τελευταίο, πλην όμως έχασε όχι μόνο την αναμέτρηση αλλά και την ζωή του – αφού εκτελέστηκε.

Την ίδια τύχη θα είχε και ο Λι Πο εάν η θανατική ποινή που του επιβλήθηκε δεν μετατρεπόταν σε εξορία, χάρις στην παρέμβαση ισχυρών φίλων του.

Το 759 ΚΕ, λόγω μιας σοβαρής ξηρασίας στην περιοχή Γκουαντζόνγκ, επωφελήθηκε της γενικής αμνηστίας που δόθηκε από το παλάτι στους εξόριστους και αφέθηκε ελεύθερος, εμπιστευόμενος κατόπιν, για ακόμα μια φορά, τα προς το ζην του σε άλλους.

Όμως το «ζην» του μέτραγε πλέον μέρες: πέθανε το 762 ΚΕ, έχοντας παντρευτεί 4 φορές και αφήνοντας πίσω του από 3 έως 10 παιδιά καθώς και 1000 περίπου ποιήματα (αναμεσά τους και το ποίημα Η Δικαίωση, που ακολουθεί λίγο πιο κάτω) και δοκίμια.

Πράγματι, ο Λι Μπάι υπήρξε σε όλα του μέγας: μέγας αλαζόνας, μέγας εγωκεντρικός, μέγας αναχωρητής, μέγας ρέμπελος, μέγας πλάνητας, μέγας τεμπέλης, μέγας πότης και ασφαλώς μέγας ποιητής.

Στην ποίησή του αντανακλάται ένα αμέτρητο πλήθος εικόνων, που από την μια περιλαμβάνει τον Ταοϊστικό στοχασμό και από την άλλη τα συναισθήματα της φιλίας, του έρωτα, της αγάπης για την φύση, της λατρείας για το κρασί.

Χωρίς να έχει φέρει κάτι ριζικά καινούργιο στην τέχνη της εποχής του, η δεινότητα της στιχουργικής του παραμένει μέχρι και σήμερα σύγχρονη και επίκαιρη – και γι’ αυτό κλασική και μεγάλη.

Για εμάς είναι ένας συμεθυσμένος συνοδοιπόρος του αρχαίου Έλληνα ποιητή Ανακρέοντα (≈ 572 / ≈ 485 ΠΚΕ) με τον οποίο μιλούν την «ίδια» κατά βάσιν γλώσσα, πίνοντας ενδεχομένως υπερβολικά από το «ίδιο» κατ’ ουσίαν κρασί. Βέβαια ο Ανακρέοντας έφυγε σε προχωρημένη ηλικία, ενώ ο Λι Πο σχετικά νέος, έχοντας όμως προλάβει να γίνει ήδη θρύλος.

Ώστε ακόμα και ο τρόπος του θανάτου του, δεν θα μπορούσε να διαφύγει του θρύλου – θρύλος αντάξιος ενός μεγάλου ποιητή: μεθυσμένος όντας, πνίγηκε πέφτοντας από την βάρκα του στα νερά του ποταμού Γιανγκτσέ, προσπαθώντας να πιάσει την αντανάκλαση του φεγγαριού.

Το ποίημα Η Δικαίωση που παρατίθεται αμέσως μετά, δεν γνωρίζουμε πότε ακριβώς γράφτηκε. Αυτό που γνωρίζουμε είναι πως θάλλει μέχρι τις μέρες μας. Και θα εξακολουθεί να θάλλει όσο παράγεται κρασί και οι πότες του βυθίζονται στην έκσταση. Ακόμα κι αν κάποιοι από αυτούς κάποιες φορές πνίγονται, προσπαθώντας να πιάσουν την αντανάκλαση του φεγγαριού, στα νερά του ποταμού Γιανγκτσέ.

Απόδοση από τα Αγγλικά: Αγροίκος
Το ποίημα Η Δικαίωση περιλαμβάνεται στην συλλογή The Works of Li Po, the Chinese Poet (2007)

Στο πλαίσιο της σειράς «Συνδέοντας τον Κόσμο με Λέξεις» του Εθνικού Φεστιβάλ Βιβλίου για τον Ιούνιο, ο βραβευμένος με το Εθνικό Βραβείο Βιβλίου Χα Τζιν συζητά το νέο του βιβλίο με τίτλο «Ο Εξορισμένος Αθάνατος: Η Ζωή του Λι Μπάι», στο οποίο αντλεί πληροφορίες από μια σειρά ιστορικών και λογοτεχνικών πηγών για να συνυφάνει την ιστορία της ζωής του Κινέζου ποιητή του όγδοου αιώνα Λι Μπάι.