Ωίδιο της Μηλιάς (Podosphaera leucotricha)

Το Ωίδιο της Μηλιάς, που οφείλεται στον ασκομύκητα Podosphaera leucotricha, αντιπροσωπεύει έναν σημαντικό εχθρό του δέντρου και της καλλιέργειας. Όμως παρά το όνομα, δεν πρόκειται μόνο για μια από τις σοβαρότερες ασθένειες της Μηλιάς, αλλά και της Αχλαδιάς, της Κυδωνιάς, καθώς και της Ροδακινιάς – από τα πυρηνόκαρπα.

Μόλο που σπάνια θα προκαλέσει τον θάνατο του ξενιστή του, η μόνιμη παρουσία του συμβάλλει στην καταβολή του φυτού, στην μειωμένη ευρωστία του, στην υπολογίσιμη μείωση της παραγωγικής του ικανότητας αλλά ακόμα και στην ποιοτική υποβάθμιση του παραγόμενου προϊόντος.

Ως εκ τούτου, ο πονοκέφαλος που προκαλεί στον καλλιεργητή, είναι λίγο ως πολύ, αναμενόμενος.

Βέβαια, λίγο έως πολύ, αναμενόμενη είναι και η -εκ διαμέτρου- χαρά της συντακτικής ομάδας της «Καλλιέργειας» που σε αυτό το άρθρο θα παρουσιάσει την ταξινόμηση, τον βιολογικό κύκλο και την σχέση του ασκομύκητα με το περιβάλλον μέσα στο οποίο κινείται και με το οποίο αλληλοεπιδρά.

Όμως σε ένα επόμενο άρθρο, και προς μεγάλη θλίψη της εν λόγω ομάδας, θα γίνει εκτενής αναφορά στα μέσα και στους τρόπους καταπολέμησης και εκδίωξής του από τις γεωργικού ενδιαφέροντος καλλιέργειες.

Ως τότε, και προσβλέποντας στην πλέρια κατανόηση του ασκομύκητα, παραδίδουμε το παρόν πόνημα στον αναγνώστη.

Ωίδιο της Μηλιάς (Podosphaera leucotricha)

Το Ωίδιο της Μηλιάς κατατάσσεται στο Βασίλειο των Μυκήτων και στο Υποβασίλειο των Δικαρύων. Το πλήρες ταξινομικό σχήμα του μύκητα παρατίθεται αμέσως πιο κάτω.

• Domain: Eukaryota (Επικράτεια: Ευκάρυα)
• Kingdom: Fungi (Βασίλειο: Μύκητες)
• Subkingdom: Dikarya (Υποβασίλειο: Δικάρυα)
• Phylum: Ascomycota (Φύλο: Ασκομύκητες)
• Subphylum: Pezizomycotina (Υποφύλο: Πεζιζομυκοτίνα)
• Class: Leotiomycetes (Ομοταξία: Λεοτιομύκητες)
• Subclass: Leotiomycetidae (Υφομοταξία: Λεοτιομυκητίδες)
• Order: Erysiphales (Τάξη: Ερυσιφώδη)
• Family: Erysiphaceae (Οικογένεια: Ερυσιφοειδή)
• Genus: Podosphaera (Γένος: Ποδόσφαιρα)
• Species: P. leucotricha (Είδος: Λευκότριχα)

Podosphaera leucotricha (Ellis & Everh.) E. S. Salmon, (1900)

➤ Τέλεια Μορφή: Podosphaera leucotricha (Ellis & Everh.) E. S. Salmon, (1900)
➤ Ατελής Μορφή: Oidium farinosum Cooke, (1887)

• Albigo leucotricha (Ellis & Everh.) Kuntze 1898
• Albugo leucotricha (Ellis & Everh.) Kuntze 1892
• Oidium farinosum Cooke 1887
• Oidium mespili Cooke 1887
• Sphaerotheca leucotricha Ellis & Everh. 1888
• Sphaerotheca mali Burrill 1892

• Ελληνικά: Ωίδιο της Μηλιάς
• Αγγλικά: Powdery Mildew of Apple, Apple Powdery Mildew
• Ισπανικά: Cenicilla Polvorienta Del Manzano, Mal Blanco Del Manzano, Oídio Del Manzano
• Γαλλικά: Blanc du Cognassier, Blanc du Poirier, Blanc du Pommier, Oïdium du Cognassier, Oïdium du Poirier, Oïdium du Pommier
• Γερμανικά: Apfelmehltau
• Κινέζικα: 白叉丝单囊壳
• Περσικά: پودوسفرا لوکوتریکا

Ωίδιο της Μηλιάς (Podosphaera leucotricha)

Περιγράφονται οι κύριες βιολογικές μορφές του του Ωιδίου της Μηλιάς, όπως είναι το μυκήλιο, οι κονιδιοφόροι, τα κονίδια, καθώς και τα κλειστοθήκια με τους ασκούς.

Το μυκήλιο του Podosphaera leucotricha είναι λευκού χρώματος και σχηματίζεται από διακλαδισμένες μυκηλιακές υφές, ευθείες ή καμπυλωμένες, διαμέτρου 4 έως 6 μm. Οι μυζητήρες του μυκηλίου έχουν σχήμα θηλής.

Οι κονιδιοφόροι παράγονται στα άκρα των μυκηλιακών υφών. Είναι όρθιοι και τα κύτταρα της βάσης έχουν κυλινδρικό σχήμα. Οι διαστάσεις των κονιδιοφόρων κυμαίνονται ως προς το μήκος μεταξύ 41 και 185 μm και ως προς την διάμετρο μεταξύ 9 με 12,5 μm.

Τα κονίδια στο Ωίδιο της Μηλιάς είναι μονοκύτταρα, άχρωμα και υαλώδη. Φέρονται ως αλυσίδα πάνω στους κονιδιοφόρους, η οποία αποτελείται από 2 έως 6 κονίδια. Έχουν σχήμα πεπλατυσμένο ελλειψοειδές έως ελαφρώς ωοειδές, με διαστάσεις 20 έως 38 μm μήκος και 11 έως 20 μm διάμετρο.

Τα κλειστοθήκια είναι μαύρου χρώματος, διαμέτρου 75 έως 100 μm. Εντός τους σχηματίζεται οι ασκοί, των οποίων οι διαστάσεις κυμαίνονται ως προς το μήκος μεταξύ 55 έως 70 μm και ως προς την διάμετρο μεταξύ 45 έως 50 μm. Οι ασκοί περιέχουν 8 σπόρια, μήκους 20 έως 36 μm και διαμέτρου 12 έως 15 μm ο καθένας.

Ωίδιο της Μηλιάς (Podosphaera leucotricha)

Ο Podosphaera leucotricha δεν γνωρίζει σύνορα. Με αυτή την έννοια είναι ένα κοσμοπολίτικο παθογόνο, το οποίο επιπροσθέτως χαρακτηρίζεται ως πολυκυκλικό, εξαιτίας των αλλεπάλληλων δευτερογενών μολύνσεων που επιφέρει, μέσω της αγενούς αναπαραγωγής του.

Πάνω στα προσβεβλημένα τμήματα των φυτών ζει μυζόντας την τροφή του από τα κύτταρα των ξενιστών. Μόλις αναπτυχθεί αρκετά, εμφανίζονται στο μυκήλιο οι εγγενείς καρποφορίες. Αυτές του οι βασικές βιολογικές λειτουργίες της αναπαραγωγής καθώς και ο τρόπος διαχείμασής του παρουσιάζονται συνοπτικά, αμέσως πιο κάτω.

Το Ωίδιο της Μηλιάς πολλαπλασιάζεται εγγενώς με τα ασκοσπόρια, τα οποία παράγονται κατά τα τέλη του καλοκαιριού με αρχές του φθινοπώρου.

Τα σπόρια του μύκητα περιέχονται στους σακκοειδούς μορφής ασκούς, ενώ οι ασκοί φέρονται ανά ένας εντός της σύνθετης καρποφορίας που ονομάζεται κλειστοθήκιο (ή χασμοθήκιο). Τα κλειστοθήκια παρουσιάζονται ως διακριτά μαύρα στίγματα πάνω στο μυκήλιο.

Η αγενής αναπαραγωγή του Podosphaera leucotricha πραγματοποιείται με τα κονίδια. Τα κονίδια του μύκητα διασπείρονται με τον άνεμο (ξηροσπόρια) και μεταφέρονται σε άλλα τμήματα του δέντρου, από δέντρο σε δέντρο ή/και σε γειτονικούς οπωρώνες.

Κατά την διάρκεια της αναπτυξιακής περιόδου, η αναπαραγωγή των κονιδίων είναι συνεχής μέχρι τους 30 °C, προκαλώντας αλλεπάλληλες δευτερογενείς μολύνσεις.

Η διαχείμαση του Ωιδίου της Μηλιάς γίνεται με τα κλειστοθήκια και με το μυκήλιο. Εντούτοις, οι πρωτογενείς μολύνσεις του μύκητα δεν οφείλονται στα κλειστοθήκια αλλά στο μυκήλιο. Το μυκήλιο ανεβρίσκεται κυρίως στους οφθαλμούς, αλλά κάποιες φορές και στους βλαστούς ή κλαδίσκους, σε περιοχές με ήπιους χειμώνες.

Το μυκήλιο σταδιακά καταστρέφεται όταν επικρατούν χαμηλές θερμοκρασίες από τους -11 °C και κάτω, ενώ οι προσβεβλημένοι οφθαλμοί καταστρέφονται σε εξαιρετικά χαμηλές χειμωνιάτικες θερμοκρασίες, που κυμαίνονται μεταξύ -20 με -23 °C.

Ωστόσο ακόμα και κάτω από τους -27 °C, ένα πολύ μικρό ποσοστό του παθογόνου, μπορεί να επιζήσει πάνω στα προσβεβλημένα φυτά.

Ωίδιο της Μηλιάς (Podosphaera leucotricha)

Ωίδιο της Μηλιάς (Podosphaera leucotricha)

Θα ήτανε πολύ πιο εύκολο να αναφερθεί κανείς στις χώρες όπου δεν υπάρχει το Ωίδιο της Μηλιάς παρά το αντίθετο. Και μάλιστα θα ήταν απείρως ευκολότερο εάν σημείωνε εξαρχής ό,τι ο Podosphaera leucotricha απουσιάζει μόνο από τους Πόλους.

… Άντε και από την Σαχάρα.

Ωίδιο της Μηλιάς (Podosphaera leucotricha)

Ἐν Χορδαῖς καὶ Όργάνῳ

Από την εμφάνιση των Ινδών Bloodywood στο φεστιβάλ Bloodstock (Derbyshire – 27 Αυγούστου 2022) βλέπουμε, ακούμε και ρεμβαστικά απολαμβάνουμε το τραγούδι τους Gaddaar.