Η Ασφαλής Απόσταση Δέντρων από Σπίτια & Κτίσματα

Η Ασφαλής Απόσταση Δέντρων από Σπίτια & Κτίσματα απασχολεί τούτη την φορά την συντακτική ομάδα της «Καλλιέργειας». Η οποία ομάς, ανταποκρινόμενη σε πλήθος αιτήματα ενός μόνο αναγνώστη, παραθέτει ενδιαφέροντα (για την ίδια) στοιχεία σχετικά με τούτο το ζήτημα.

Και πρώτα-πρώτα αναφορά γίνεται σχετικά με το ριζικό σύστημα των δέντρων, όπου περιγράφονται εν τάχει οι βασικές λειτουργίες και ο ρόλος των ριζών, χωρίς να παραλείπεται ωστόσο και η διάλυση κάποιων μύθων σχετικά με την έκταση που αυτές καταλαμβάνουν στο έδαφος.

Κατόπιν αναδεικνύεται το ζήτημα του εδαφικού τύπου, και μάλιστα ενός συγκεκριμένου, όπου σε αυτόν κυρίως αναμένονται σε περιπτώσεις λάθος προσεγγίσεων, μικρές οι μεγάλες ζημιές από την δράση του ριζικού συστήματος των δέντρων σε σπίτια και κτίσματα.

Ύστερα καταγράφονται τυπολογικά οι προκαλούμενες άμεσες και έμμεσες ζημιές.

Ακολουθούν οι γενικές συστάσεις για τα προαπαιτούμενα που πρέπει να έχει κατά νου ο ενδιαφερόμενος επαγγελματίας η ερασιτέχνης, όπως και όποιος άλλος εν πάση περιπτώσει αποσκοπεί στην φύτευση δέντρων γύρω από κατασκευές και κτίρια.

Έπειτα γίνεται λόγος για τον εμπειρικό προσδιορισμό των αποστάσεων φύτευσης των δέντρων, και η θαυμάσια (για εμάς) παρουσίαση ολοκληρώνεται με την παράθεση λίστας δέντρων με τις αντιστοίχως δέουσες αποστάσεις ασφαλούς φύτευσης.

Η Ασφαλής Απόσταση Δέντρων από Σπίτια & Κτίσματα

Στα δένδρα, οι ρίζες επιτελούν δύο κυρίως ρόλους:

• Τα στηρίζουν
• Τα τροφοδοτούν με νερό και ανόργανα θρεπτικά στοιχεία από το έδαφος

Για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις αυτών των ρόλων διαμορφώνονται και εκτείνονται ανάλογα.

Ως προς την διαμόρφωση, από την πρωτογενή ρίζα εκφύονται πλάγιες ξυλώδεις ρίζες (δευτερογενείς, τριτογενείς, κ.λπ.) οι οποίες φέρουν ένα λιγότερο η περισσότερο πυκνό δίκτυο μη-ξυλωδών ριζών.

Η ανάπτυξη των ξυλωδών ριζών στο έδαφος γίνεται σε μεγάλο βαθμό ακτινωτά και οριζόντια και δεν αντικατοπτρίζει τον τύπο των διακλαδώσεων που παρουσιάζουν οι βραχίονες στην κόμη των δένδρων.

Σε σχέση με την έκταση που καταλαμβάνει το ριζικό σύστημα, είναι γενικά παρατηρημένο πως αυτό υπερβαίνει -κατά την οριζόντια διεύθυνση- τόσο την προβολή της διαμέτρου της κόμης του δένδρου (συχνά 2 ή και 3 φορές) όσο και το ύψος του.

Και ενώ η ανάπτυξη σε βάθος ποικίλει, είναι γεγονός πως η κύρια απορροφητική περιοχή των ριζών εντοπίζεται μέχρι τα 50 έως 60 cm από την επιφάνεια του εδάφους.

Η ανάπτυξη του ριζικού συστήματος -εφόσον δεν υπάρχουν εμπόδια- είναι αντίστοιχη των αναγκών του δέντρου. Ο δε όγκος και η έκταση που καταλαμβάνει συνδέεται:

• Με την σύνθεση και δομή του εδάφους
• Την διαθεσιμότητα του νερού και των θρεπτικών στοιχείων
• Την εδαφική θερμοκρασία και την διαθεσιμότητα του οξυγόνου

Η Ασφαλής Απόσταση Δέντρων από Σπίτια & Κτίσματα

Για τον καθορισμό της ασφαλούς απόστασης των δέντρων από σπίτια, κτίσματα, αλλά και από τα θεμέλιά τους, είναι απαραίτητο να ληφθεί ακόμα υπόψιν και ο εδαφικός τύπος.

Και τούτο διότι έχει παρατηρηθεί πως η πλειονότητα των ζημιών από τις ρίζες των δέντρων πραγματοποιείται στα λεγόμενα διογκούμενα εδάφη. Όπου διογκούμενα, είναι εκείνα τα εδάφη στην σύνθεση των οποίων μετέχουν ορυκτά της αργίλου, ενώ χαρακτηριστικό γνώρισμά τους είναι η μεγάλη πλαστικότητα.

Τα διογκούμενα εδάφη παρουσιάζουν μικρές ή μεγάλες ογκομετρικές αλλαγές που σχετίζονται με τη διακύμανση της περιέχουσας υγρασίας. Όταν υπάρχει έλλειψη υγρασίας τα εδάφη συρρικνώνονται, ενώ μετά την επαναδιαβροχή τους αυξάνεται ο όγκος τους.

Στην πρώτη περίπτωση και σε περιόδους ξηρασίας, οι ρίζες των δένδρων, στην προσπάθειά τους να συνεχίσουν να εφοδιάζουν με νερό τα φυτά, συμβάλλουν στην περαιτέρω συρρίκνωση αυτών των εδαφών.

Συνέπεια του φαινομένου της συρρίκνωσης (όπως και της διόγκωσης) είναι η εμφάνιση ζημιών στα κτήρια και τις κατασκευές, από ρηγματώσεις και καθιζήσεις του εδάφους.

Η Ασφαλής Απόσταση Δέντρων από Σπίτια & Κτίσματα

Οι ζημιές σε κατασκευές και υποδομές από τα δέντρα και τις ρίζες τους είναι ποικίλες. Τις περισσότερες φορές δεν είναι σοβαρές, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως δεν κοστίζουν. Όμως τις λίγες φορές που οι ζημιές είναι πράγματι σοβαρές, τότε δεν κοστίζουν απλώς αλλά οι συνέπειές τους μπορεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνες για τον άνθρωπο.

Σε γενικές γραμμές θα μπορούσε να ειπωθεί πως οι ζημιές διακρίνονται σε άμεσες και έμμεσες. Αμέσως πιο κάτω γίνεται αναφορά σε αυτά τα δύο είδη ζημιών.

Οι άμεσες ζημιές μπορεί να προκληθούν τόσο από τις ρίζες όσο και από τους κορμούς και τους κλάδους των δέντρων, και μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν:

• Την καταστροφή υπόγειων και υπέργειων δομών και υλικών των δικτύων κοινής ωφελείας
• Την καταστροφή των υποδομών πάρκων και δημόσιων ή ιδιωτικών κήπων
• Την μετατόπιση, ανύψωση ή παραμόρφωση τοίχων, τοιχίων, πλακών, πλακοστρώσεων, κ.ά.

Οι έμμεσες ζημιές προκαλούνται από τις ρίζες των δέντρων στα διογκούμενα εδάφη, με την διαδικασία που περιγράφηκε προηγουμένως. Εδώ ωστόσο αξίζει να επισημανθεί πως εκτός από την προκαλούμενη συρρίκνωση αυτών των εδαφών από τα ζώντα δέντρα, ζημιές μπορούν να προκληθούν και από την κοπή των. Τότε ενδέχεται να παρατηρηθεί διόγκωση του εδάφους από την περίσσεια νερού – με ότι αυτό συνεπάγεται για τα σπίτια και τις κατασκευές.

Η Ασφαλής Απόσταση Δέντρων από Σπίτια & Κτίσματα

Για να αποφευχθούν δυσάρεστες εκπλήξεις κατά τις περιόδους ανάπτυξης των νέας φύτευσης δέντρων σε κήπους και περιβάλλοντες χώρους κτιρίων, ακολουθούν ορισμένες βασικές συστάσεις.

• Πριν από την φύτευση θα πρέπει να έχουν ληφθεί υπόψιν οι διαστάσεις τις οποίες αποκτά το δένδρο όταν φτάσει στο στάδιο της πλήρους ωριμότητας. Κάτι τέτοιο διασφαλίζει πως -μεταξύ άλλων- παρέχεται επαρκής χώρος για την κανονική ανάπτυξη του ριζικού συστήματος, δίχως την πρόκληση ζημιών σε οικήματα και κατασκευές.
• Οι επιλογές των δέντρων θα πρέπει να περιορίζονται σε εκείνα τα είδη των οποίων το ριζικό σύστημα ανταποκρίνεται θετικά στα εκάστοτε σκληρά υλικά και στον τρόπο κατασκευής των μονοπατιών, αιθρίων και δρόμων, όταν πρόκειται να φυτευτούν δίπλα ή κοντά τους.
• Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται να δείχνεται κατά την επιλογή ειδών δέντρων που πρόκειται να φυτευτούν σε διογκούμενα εδάφη ως προς τις ανάγκες τους σε νερό. Το άστοχο της επιλογής μπορεί να συμβάλλει στην εμφάνιση φαινομένων καθίζησης σε σπίτια και κτίσματα.
• Όταν πρόκειται να ακολουθήσουν φυτεύσεις δέντρων σε νεοαναγειρόμενες οικοδομές, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν ιδίως σε διογκούμενα εδάφη, η συμβολή ειδικού δενδροκόμου ή αρχιτέκτονα τοπίου κατά το στάδιο του σχεδιασμού και της μελέτης για την θεμελίωση των κτιρίων κρίνεται απαραίτητη.

Η Ασφαλής Απόσταση Δέντρων από Σπίτια & Κτίσματα

Για τον άμεσο προσδιορισμό των αποστάσεων ασφαλείας από σπίτια και κτίσματα, στις οποίες συνιστάται να φυτευτούν τα νέα δέντρα, υπάρχει ένας εμπειρικού χαρακτήρα, αλλά χρηστικά επιτυχής κανόνας.

Σύμφωνα με αυτόν, η επιλογή της θέσης φύτευσης ενός δέντρου γίνεται στο ήμισυ του μήκους της διαμέτρου της κόμης.

Ως διάμετρος κόμης λαμβάνεται αυτή που αποκτά το δέντρο στην πλήρη ωριμότητά του, ενώ η ασφαλής απόσταση μετράται κάθετα ως προς την βάση του κτιρίου ή της κατασκευής.

Η Ασφαλής Απόσταση Δέντρων από Σπίτια & Κτίσματα

Αμέσως πιο κάτω παρατίθεται ενδεικτικός Αλφαβητικός κατάλογος δέντρων με τις αποστάσεις ασφαλείας από κτίρια και κτίσματα. Η παρουσίαση ακολουθεί το σχήμα:

Βοτανική Ονομασία Δένδρων (Κοινή Ονομασία) Ύψος x Διάμετρος – σε m [Αποστάσεις – σε m]

Σημείωση

Στις αποστάσεις, όπου υπάρχουν δύο αριθμοί, ο μικρότερος προσδιορίζει την θέση φύτευσης δέντρου από γωνία κτιρίου- απόσταση η οποία υπολογίζεται σε όλες τις περιπτώσεις στις 45°.

Acer campestre (Σφενδάμι πεδινό) 12 x 8 [6-8]
Acer capillipes (Σφενδάμι) 10 x 6 [5]
Acer cappadocicum (Σφενδάμι καππαδοκικό) 15 x 8 [6]
Acer davidii (Σφενδάμι δαβίδειο) 10 x 7 [5]
Acer ginnala (Σφενδάμι γιννάλιο) 6 x 4 [4]
Acer griseum (Σφενδάμι νεφρόχρουν) 8 x 6 [5-6]
Acer hersii (Σφενδάμι) 10 x 7 [5]
Acer negundo (Σφενδάμι νεγούνδιο) 10 x 8 [6]
Acer palmatum (Σφενδάμι παλαμοσχιδές) 5 x 4 [2-4]
Acer platanoides (Σφενδάμι πλατανοειδές) 18 x 10 [7-8]
Acer pseudoplatanus (Σφενδάμι ψευδοπλάτανος) 20 x 12 [10]
Acer rubrum (Σφενδάμι κόκκινο) 18 x 10 [7-8]
Acer rufinerve (Σφενδάμι) 10 x 7 [5]
Acer saccharinum (Σφενδάμι σακχαρώδες) 18 x 10 [7-8]
Aesculus x carnea “Briottii” (Αίσκουλος σαρκόχρους) 14 x 10 [7]
Aesculus hippocastanum (Αίσκουλος ιπποκάστανο) 18 x 12 [10]
Alnus glutinosa (Άλνος κολλώδης) 16 x 8 [6]
Alnus cordata (Άλνος καρδιόσχημος) 16 x 8 [6]
Alnus incana (Άλνος γκρίζος) 16 x 8 [6]
Amelanchier laevis (Αμελάγχιο λείο) 6 x 4 [3-5]
Araucaria araucana (Αρωκάρια επαλληλόφυλλος) 16 x 5 [5-6]

Betula pubescens “Pendula” (Βετούλη χνοώδης) 18 x 10 [6]
Betula jacquemontii (Βετούλη) 15 x 10 [5-6]
Betula utilis (Βετούλη ωφέλιμος) 14 x 8 [4]

Carpinus betulus (Καρπίνος μπετουλοειδής) 14 x 8 [7-8]
Carpinus betulus “Fastigiata” (Καρπίνος μπετουλοειδής) 14 x 8 [5-6]
Castanea sativa (Καστανιά ήμερος) 18 x 12 [10-12]
Cedrus atlantica (Κέδρος Άτλαντα) 18 x 12 [10-12]
Cedrus deodara (Κέδρος Ιμαλαΐων) 18 x 12 [10-12]
Chamaecyparis lawsoniana “Ellwoodii” (Χαμαικυπάρισσος Λώσον) 8 x 3 [4-5]
Chamaecyparis lawsoniana “Fletcheri” (Χαμαικυπάρισσος Λώσον) 8 x 3 [4-5]
Cotoneaster frigidus (Κυδωνίαστρο) 5 x 4 [3-4]
Crataegus crus-galli (Κράταιγος αλεκτωρόπληκτρος) 6 x 4 [3-4]
Crataegus lavallei (Κράταιγος) 6 x 4 [3-4]
Crataegus “Paul’s Scarlet” (Κράταιγος) 12 x 5 [4-5]
Crataegus x prunifolia (Κράταιγος) 5 x 5 [3-4]
X Cupressocyparis leylandii (Κυπαρίσσι Λέιλαντ) 20 x 5 [7-10]
Cupressus glabra (Κυπαρίσσι λείο) 12 x 12 [8-10]
Cupressus macrocarpa (Κυπαρίσσι μακρόκαρπο) 20 x 10 [8-10]

Davidia involucrata (Δαβίδια) 12 x 8 [6-7]

Eucalyptus niphophila (Ευκάλυπτος νιφόφιλος) 6 x 4 [4]

Fagus sylvatica (Οξιά ή Φηγός δασική) 25 x 20 [12-14]
Fraxinus excelsior (Φράξος ή Φράξινος υψικάρηνος) 25 x 16 [12-14]
Fraxinus excelsior “Pendula” (Φράξινος υψικάρηνος “Κρεμοκλαδής”) 8 x 10 [7-8]
Fraxinus oxycarpa “Raywood” (Φράξος ή Φράξινος οξύκαρπος) 20 x 14 [12-14]
Fraxinus ornus (Φράξος ή Φράξινος όρνος) 10 x 6 [5-6]

Ginkgo biloba (Γκίνγκο δίλοβο) 16 x 6 [6-8]

Ilex x altaclerensis (Ίλεξ) 10 x 6 [4-6]
Ilex aquifolium (Ίλεξ οξύφυλλος) 10 x 6 [4-6]

Juglans regia (Καρυδιά βασιλική) 18 x 12 [10]

Laburnum x waterii (Λαβούρνο) 8 x 4 [4-5]
Larix decidua (Λάριξ φυλλοβόλος) 16 x 6 [5-6]
Liriodendron tulipifera (Λιριόδενδρο τουλιπανθές) 16 x 10 [8-10]

Malus floribunda (Μηλιά πολυανθής) 5 x 6 [4-5]
Malus hupehensis (Μηλιά) 6 x 6 [4-5]
Malus “John Downie” (Μηλιά) 7 x 5 [4-5]
Malus tschonoskii “Pillar” (Μηλιά) 10 x 5 [5-6]
Metasequoia glyptostroboides (Μετασεκόια γλυπτοστροβοειδής) 18 x 6 [8]
Morus nigra (Μουριά μαύρη) 5 x 5 [3-4]

Nothofagus oblique (Νοθόφηγος) 18 x 12 [10]

Pinus cembra (Πεύκο) 16 x 6 [5-6]
Pinus nigra (Πεύκο μέλαν) 20 x 8 [6-8]
Pinus nigra var. maritima (Πεύκο μέλαν παράλιο) [6-8]
Pinus parviflora (Πεύκο μικρανθές) 8 x 6 [5-6]
Pinus sylvestris (Πεύκο δασικό) 16 x 6 [5-6]
Picea omorika (Πικέα ομορίκα) 20 x 3 [6-10]
Platanus x hispanica (Πλάτανος σφενδαμόφυλλος) 18 x 12 [10-12]
Pyrus calleryana “Chanticleer” (Αχλαδιά) 12 x 6 [4-6]
Populus alba (Λεύκα λευκή) 18 x 14 [8-10]
Populus nigra subsp. betulifolia (Λεύκα μέλαινα) 18 x 14 [10]
Populus nigra “Italica” (Λεύκα μέλαινα “Ιταλική”) 20 x 4 [8-12]
Populus x canadensis “Serotina” (Λεύκα καναδική) 20 x 18 [10-14]
Populus tremula (Λεύκα τρέμουσα) 14 x 8 [8]
Prunus avium (Κερασιά ή Προύμνη των πτηνών) 16 x 12 [10]
Prunus cerasifera (Προύνος ή Προύμνη κερασοφόρος) 6 x 4 [3-5]
Prunus pissardii (Προύνος ή Προύμνη πισσάρδειος) 6 x 4 [3-5]
Prunus dulcis (Αμυγδαλιά ή Προύμνη γλυκεία) 6 x 5 [3-5]
Prunus x hillieri “Spire” (Προύνος ή Προύμνη) 8 x 3 [3-5]
Prunus lusitanica (Προύνος ή Προύμνη λουζιτανική) 5 x 5 [3-5]
Prunus sargentii (Προύνος ή Προύμνη σαργέντειος) 8 x 6 [5]
Prunus padus (Σταφυλοκερασιά ή Προύμνη πάδος) 10 x 6 [5-6]
Prunus serrulata “Amanogawa” (Προύνος ή Προύμνη πριονωτή) 10 x 2 [4]
Prunus serrulata “Hokusai” (Προύνος ή Προύμνη πριονωτή) 6 x 5 [4-5]
Prunus serrulata “Kanzan” (Προύνος ή Προύμνη πριονωτή) 10 x 8 [6]
Prunus serrulata “Pink Perfection” (Προύνος ή Προύμνη πριονωτή) 6 x 5 [4-5]
Prunus serrulata “Shirofugen” (Προύνος ή Προύμνη πριονωτή) 6 x 6 [4-5]
Prunus serrulata “Shirotae” (Προύνος ή Προύμνη πριονωτή) 8 x 8 [6]
Prunus serrulata “Tai-Haku” (Προύνος ή Προύμνη πριονωτή) 10 x 8 [6]
Prunus serrulata “Ukon” (Προύνος ή Προύμνη πριονωτή) 8 x 6 [6]
Prunus subhirtella (Προύνος ή Προύμνη υποτριχωτή) 8 x 5 [5]
Prunus subhirtella “Autumnalis” (Προύνος ή Προύμνη υποτριχωτή) 8 x 5 [5]
Prunus x yedoensis (Προύνος ή Προύμνη) 10 x 8 [6]
Pyrus salicifolia (Πύρος ή Πίρος ιτεόφυλλος) 6 x 4 [3-4]

Quercus rubra (Βελανιδιά ή Δρυς ερυθρά) 20 x 12 [8-10]
Quercus cerris (Δρυς ευθύφλοια) 20 x 12 [8-10]
Quercus coccinea (Δρυς ερυθρά) 20 x 10 [8-10]
Quercus ilex (Αριά ή Δρυς αρία) 16 x 10 [8-10]
Quercus petraea (Δρυς απόδισκη) 20 x 10 [8-10]
Quercus robur (Δρυς ποδισκοφόρος) 20 x 16 [12]

Robinia pseudoacacia (Ροβίνια ψευδοακακία) 18 x 10 [7-10]

Salix alba (Ιτιά ή Ιτέα λευκή) 25 x 16 [10-14]
Salix caprea (Ιτιά ή Ιτέα αίγειος) 14 x 6 [6-7]
Salix fragilis (Ιτιά ή Ιτέα εύθραυστος) 18 x 14 [7-12]
Salix x sepulcralis “Chrysocoma” (Ιτιά ή Ιτέα βαβυλωνιακή “Χρυσόκομη”) 18 x 20 [12-14]
Sorbus aria (Σόρβον ή Σόρβος αρία) 10 x 6 [4-8]
Sorbus aucuparia (Σόρβον ή Σόρβος πτηνοθήρων) 18 x 6 [4-6]
Sorbus “Embley” (Σόρβον ή Σόρβος) 8 x 6 [4-6]
Sorbus hupehensis (Σόρβον ή Σόρβος χουπεχένσειος) 8 x 6 [4-6]
Sorbus x intermedia (Σόρβον ή Σόρβος ενδιάμεσος) 8 x 6 [4-6]
Sorbus sargentiana (Σόρβον ή Σόρβος σαργεντιανός) 8 x 6 [4-6]
Sorbus x churingiaca (Σόρβον ή Σόρβος) 10 x 5 [4-6]

Taxus baccata (Ίταμος ή Ταξός ραγοφόρος) 10 x 8 [6]
Tilia cordata (Φιλύρα καρδιόφυλλος) 20 x 10 [10]
Tilia x euchlora (Φιλύρα) 16 x 8 [7-8]
Tilia x europaea (Φιλύρα ευρωπαία) 30 x 16 [10-12]
Tilia platyphyllos (Φιλύρα πλατύφυλλος) 25 x 16 [10-12]
Tsuga canadensis (Τσούγκα καναδική) 20 x 10 [10]

Ulmus glabra (Πτελέα ή Φτελιά λεία) 18 x 10 [8-10]
Ulmus procera (Πτελέα ή Φτελιά πρώτιστη) 20 x 10 [10-12]
Ulmus minor “Sarniensis” (Πτελέα ή Φτελιά ελάσσων) 18 x 8 [6-8]

Η Ασφαλής Απόσταση Δέντρων από Σπίτια & Κτίσματα

Ενότητα