Γκάουρα (Oenothera lindheimeri ή Gaura lindheimeri)

Διατήρηση Φυλλώματος
Αειθαλές, Ημιαειθαλές
Μορφή
Όρθιας ανάπτυξης
Υφή φυλλώματος
Λεπτή
Ρυθμός ανάπτυξης
Μέσος

Περίοδος Άνθησης
Μάιος- Οκτώβριος
Περίοδος Καρποφορίας
Καλοκαίρι – Φθινόπωρο
Ύψος
0,5-1,5 m
Διάμετρος
0,5-1,5 m

Σχήμα Φύλλων
Σπαθοειδές-Επίμηκες αντιλογχοειδές
Χρώμα Φυλλώματος
Πράσινο, Κόκκινο, Πορφυρό
Χρώμα Φύλλων Φθινόπωρου
Πράσινο

Σχήμα Λουλουδιών
Αστεροειδές
Χρώμα Λουλουδιών
Λευκό, Ροζ
Καρπός
Κάψα

Έδαφος: Αμμώδες έως πηλώδες με άριστη αποστράγγιση
Εδαφικό pH: 5,5-7,8
Πότισμα: Κανονικό
Έκθεση: Ήλιος, Ημισκιά
Αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες: −20 °C (USDA Hardiness Zone 6b)

Μόνο, σε ομάδες, σε κήπους, πάρκα, πλατείες, γλάστρες και ζαρντινιέρες

Το παλαιό όνομα του γένους Gaura προέρχεται από την Αρχαία Ελληνική λέξη γαῦρος που σημαίνει υπερηφανεύομαι, επαίρομαι, υψηλοφρονώ, επιδεικνύομαι και η Νεο-Λατινική απόδοσή της αναφέρεται στο πλήθος των εντυπωσιακών λουλουδιών του φυτού.

Η νέα ονομασία του γένους Oenothera προέρχεται από δύο Αρχαίες Ελληνικές, τις οἶνος και  θήρα, που σημαίνουν αντίστοιχα κρασί και κυνήγι. Τώρα ποια η σχέση ανάμεσα στο φυτό το κρασί και το κυνήγι;

Οι Αρχαίοι Έλληνες, με την σύνθετη λέξη οινοθήρα, ονόμαζαν κάποιο φυτό – άγνωστο σε εμάς – που το χρησιμοποιούσαν ως υπνωτικό, ανακατεύοντας το με το κρασί. Αυτήν την υπναγωγική λέξη αξιοποίησε ο μεγάλος Σουηδός συστηματικός Κάρολος Λινναίος (Carl von Linne ή Carolus Linnaeus) για την ονοματοδότηση του αντίστοιχου γένους φυτών.

Το όνομα του είδους lindheimeri, αν και έχει Ευρωπαϊκό αέρα οφείλει κάτι στην Βόρεια Αμερικάνικη ήπειρο: δόθηκε προς τιμήν του Γερμανικής καταγωγής βοτανολόγου ονόματι Ferdinand Jacob Lindheimer (1801 – 1879), ο οποίος και συνέλεξε από το Τέξας, για λογαριασμό του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, πλήθος φυτικών ειδών – ανάμεσα στα οποία και την Γκάουρα.

Η Γκάουρα είναι ιθαγενές φυτό της Βόρειας Αμερικάνικης Ηπείρου. Πληθυσμοί της εντοπίζονται κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες –Λουιζιάνα και Τέξας– καθώς και στις γειτονικές περιοχές του Βόρειου Μεξικού.

Τα ενδιαιτήματά της είναι κυρίως λιβαδικές εκτάσεις πάνω σε σκούρα έως μαύρου χρώματος εδάφη, πευκοδάση καθώς και οι όχθες λιμνών.

Χωρίς να εκδηλώνεται ως ένα αδίστακτο χωροκατακτητικό φυτό, εντούτοις όπου οι συνθήκες δείχνουν ευνοϊκές για την εκτός καλλιέργειας εγκατάστασή του, φαίνεται πως εγκλιματίζεται άμεσα και παρουσιάζει συμπεριφορά εν δυνάμει ή πραγματικού περιβαλλοντικού ζιζανίου.

Προς το παρόν έχει εγκατασταθεί σε κάμποσες περιοχές εκτός της φυσικής ζώνης εξάπλωσής του, όπως:

• Στην Βόρεια Αμερική, στην πολιτεία της Αλαμπάμα
• Στην Ευρώπη, στις Βαλεαρίδες Νήσους, στην Κορσική, στην Γερμανία, στην Μεγάλη Βρετανία, στην Ελλάδα, στην Ιταλία, στην Πορτογαλία και στην Ισπανία
• Στην Αφρική, στο Μαρόκο, στις Επαρχίες του Ακρωτηρίου και στις Βόρειες Επαρχίες της Δημοκρατίας της Νότιας Αφρικής
• Στην Δυτική Αυστραλία, τη Νότια Αυστραλία, τη Νέα Νότια Ουαλία και στην Επικράτεια της Αυστραλιανής Πρωτεύουσας, την Καμπέρα

Οι περιοχές που προτιμά είναι οι παράκτιες, μαζί με τις διαταραγμένες άκρες των δρόμων, τις βραχώδεις πλαγιές, σε θέσεις οι οποίες γενικά διαθέτουν άριστη αποστράγγιση και είναι πλήρους έκθεσης στον ήλιο.

Η διάρκεια ζωής της Γκάουρας κυμαίνεται μεταξύ 3 και 10 ετών. Για να φθάσει και κάποιες φορές ξεπεράσει την δεκαετία πρέπει – ανάμεσα στους άλλους ευνοϊκούς παράγοντες – να έχει φυτευθεί σε αμιγώς προσήλιες θέσεις.

Η Γκάουρα είναι ημιξυλώδες-ποώδες πολυετές φυτό, όρθιας εμφάνισης. Από την ξυλώδη κεντρική ρίζα αναπτύσσονται πολυάριθμοι χνοώδεις βλαστοί, οι οποίοι την περίοδο της ανθοφορίας της καμπυλώνουν ελαφρώς.

Το σχήμα της είναι σφαιρικό-πεπλατυσμένο ή σφαιρικό, έχει πυκνό φύλλωμα με ελαφρώς ακανόνιστο περίγραμμα και κόμη που χαρακτηρίζεται ως λεπτής υφής. Είναι αειθαλής, αλλά εάν η θερμοκρασία κατέβει αρκετά χάνει μέρος από – ή και ολόκληρο – το φύλλωμα.

Ο σημαντικότερος πόλος έλξης του φυτού –και όχι μόνο για τις πεταλούδες και τους βόμβους (Βομβίνους)- δεν είναι άλλο από τα λευκορόδινα άνθη του και την παρατεταμένη ανθοφορία του, η οποία σκεπάζει σχεδόν ολόκληρη την Γκάουρα και συνήθως ξεπερνά τις 150 ημέρες.

Η Γκάουρα έχει ξυλώδη (πασσαλώδη) κεντρική ρίζα η οποία πηγαίνει βαθιά, διαμορφώνοντας ένα ισχυρό ριζικό σύστημα, που την βοηθά να αντεπεξέρχεται με επιτυχία μέσης διάρκειας περιόδους ξηρασίας.

Οι βλαστοί του φυτού είναι πολυάριθμοι, μάλλον λεπτοί, και χνοώδεις. Το χρώμα των βλαστών αλλάζει ανάλογα με την ηλικία τους. Όταν είναι νεαροί έχουν χρώμα καστανό κόκκινο, που προοδευτικά γίνεται πράσινο και ωριμάζοντας καφεπράσινο.

Τα άνθη της Γκάουρας είναι πολυάριθμα, ερμαφρόδιτα, τετραμερή, αυτόστειρα, ανοίγουν με την ανατολή του ήλιου, ενώ έχουν μήκος 1,3 με 1,5 cm και πλάτος 2,8 με 3 cm.

Φέρονται πάνω σε ταξιανθία ανοιχτής φόβης, μήκους 20 έως 60 cm, με κεντρικό ποδίσκο μήκους 5+ cm, η οποία σχηματίζεται πάνω στα μακριά ανθικά στελέχη, μήκους 0,9 με 1,2 m, που είναι λεία ή συχνότερα  καλυμμένα με σχετικά μακριές μαλακές μη αδενικές τρίχες, όπως και με πυκνά χνουδωτές αδενικές, οι οποίες έχουν την κορυφή τους στραμμένη προς τα κάτω.

Η διαπλατυσμένη τετραγωνικής διατομής κοκκινωπή κορυφή του ποδίσκου των ανθέων (υπάνθιο) καλύπτεται και αυτή τόσο εξωτερικώς από μη αδενικές και αδενικές τρίχες, όσο και εσωτερικώς από λευκού χρώματος πυκνές τρίχες.

Τα συνήθως κοκκινωπής απόχρωσης σέπαλα έχουν λογχοειδές-γραμμικό σχήμα, καλύπτονται από αδενώδες χνούδι, και έχουν μήκος κυμαινόμενο μεταξύ 12 και 15 mm. Τα πέταλα έχουν σπατουλοειδές-ρομβοειδές σχήμα, αρχικώς λευκού χρώματος που προοδευτικά γίνεται ροζ, το δε μήκος τους φτάνει τα 12 έως 20 mm.

Οι 8 στήμονες είναι σχεδόν ισομήκεις, φέρουν κόκκινου χρώματος ανθήρες, μήκους περίπου 4 mm, έχουν νημάτια ελαφρώς πεπλατυσμένα προς τα πάνω, το δε μήκος τους κυμαίνεται μεταξύ 10 και 15 mm.

Ο στύλος είναι λίγο μεγαλύτερος από τους στήμονες, απολήγει σε 4 λοβούς μήκους περίπου 0,5 mm, ενώ η βάση του καλύπτεται από πυκνό χνούδι. Η υποφυής ωοθήκη είναι τετράχωρη και κάθε χώρος περιέχει 1 ωάριο.

Η επικονίαση πραγματοποιείται με τα έντομα (εντομόφιλο φυτό) – και φυσικά ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνονται και οι πεταλούδες.

Ο καρπός είναι αδιάρρηκτη κάψα ατρακτοειδούς σχήματος με εξίσου λεπτά άκρα και διατομή τετραγωνική. Έχει χρώμα αρχικά πράσινο, το οποίο στην ωρίμανση γίνεται καφέ ή γκριζωπό-καφετί, ενώ καλύπτεται ελαφρώς με μαλακές, σχετικά μακριές τρίχες. Σε σχέση με τις διαστάσεις, το μήκος του κυμαίνεται από 6 έως 9 mm ενώ το πλάτος του από 2 έως 3,5 mm.

Κάθε καρπός φέρει 1 έως 4 σπέρματα κιτρινίζοντος ανοικτού καφέ χρώματος, οι δε διαστάσεις των κυμαίνονται στα 0,2 έως 0,23 cm ως προς το μήκος και 0,1 έως 0,15 cm ως προς την διάμετρο.

Η Γκάουρα είναι αρκετά σκληρό φυτό και αντεπεξέρχεται χωρίς ζημιές χαμηλές θερμοκρασίες με ελάχιστεςτιμές κυμαινόμενες μεταξύ -17 και -20 °C.

Ως προς τις μέγιστες, δεν παρουσιάζει προβλήματα, ακόμα και όταν αυτές φτάνουν τους 40+ °C, όπως έχει αποδείξει η συμπεριφορά των φυτών της στα εξόχως θερμά Ελληνικά καλοκαίρια.

H Γκάουρα αναπτύσσεται σε ποικίλους εδαφικούς τύπους και εδάφη εκτός από τα βαριά αργιλώδη, υπό την προϋπόθεση πως δεν νεροκρατούν. Ωστόσο ευδοκιμεί στα ελαφρά αμμώδη ή μέσης σύστασης, βαθιά και μέσης γονιμότητας εδάφη.

Ως προς το εδαφικό pH, το εύρος τιμών εντός των οποίων μπορεί να καλλιεργηθεί κυμαίνεται μεταξύ 5,5 και 7,8, με άριστο εκείνο που βρίσκεται μεταξύ 5,5 και 6,2 – δηλαδή ελαφρώς όξινης έως όξινης αντίδρασης εδάφη ή εδαφικά μείγματα.

Σε γενικές γραμμές οι Γκάουρες δεν συγκαταλέγονται στα φυτά που θα προβληματίσουν τους θαυμαστές τους, για την καταπολέμηση τυχόν εχθρών και ασθενειών. Παρ’ όλα αυτά και εκλεκτούς εχθρούς έχουν και διακεκριμένες ασθένειες.

Από τους πρώτους, οι Αφίδες, ο Αλευρώδης και διάφορα Κοκκοειδή κάποιες φορές μπορούν να προσβάλουν τα φυτά, ωστόσο αντιμετωπίζονται με την έγκαιρη χρήση των κατάλληλων εντομοκτόνων.

Από τις ασθένειες το Ωίδιο καθώς και οι Κηλιδώσεις των Φύλλων, που προκαλούν κυρίως διάφοροι μύκητες, ενδέχεται επίσης να προσβάλουν τα φυτά, ωστόσο και αυτές αντιμετωπίζονται με την έγκαιρη χρήση των κατάλληλων μυκητοκτόνων

Οι Γκάουρες δεν είναι τοξικές για τους ανθρώπους και τα κατοικίδια.

Καθώς τα φυτά είναι εντομόφιλα, δεν προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις του αναπνευστικού συστήματος.

Από τα πιο αγαπητά και δημοφιλή ανθόφυτα, η Γκάουρα αριθμεί πλέον αρκετές δεκάδες ποικιλίες, με χρώματα ανθέων λευκά, ροζ και κόκκινα, αλλά και κάποιες ποικιλίες με δίχρωμα φύλλα.

Ανάμεσα στις πλέον αξιόλογες περιλαμβάνονται:

• Oenothera lindheimeri “Siskiyou Pink” – (Gaura lindheimeri “Siskiyou Pink”)
• Oenothera lindheimeri “Summer Breeze” – (Gaura lindheimeri “Summer Breeze”)
• Oenothera lindheimeri “Crimson Butterflies” – (Gaura lindheimeri “Crimson butterflies”)
• Oenothera lindheimeri “Belleza® Compact Light Pink” – (Gaura lindheimeri “Belleza® Compact Light Pink”)
• Oenothera lindheimeri “Blushing Butterflies™” – (Gaura lindheimeri “Blushing Butterflies™”)
• Oenothera lindheimeri “Corrie”s Gold™” – (Gaura lindheimeri “Corrie’s Gold”)
• Oenothera lindheimeri “So White” – (Gaura lindheimeri “So White”)

Η Γκάουρα συγκαταλέγεται μεταξύ των πιο ανθεκτικών και με μακρά εντυπωσιακή ανθοφορία καλλωπιστικών φυτών.

Το όριο στην χρήση της είναι οι εδαφοκλιματικές συνθήκες αλλά και η φαντασία του σχεδιαστή ή του ερασιτέχνη κηπουρού (… άντε και τα χρήματα που πρόκειται να διατεθούν).

Μεταξύ άλλων η Γκάουρα μπορεί να φυτευθεί:

• Ως ένα ανάμεσα σε άλλα ανθοφόρα φυτά, πάντοτε στην προτελευταία ή τελευταία σειρά, για τον σχηματισμό μικτής χρωματιστής μπορντούρας.
• Σε ομάδες μονού αριθμού, αποτελούμενες από 3, 5 ή 7 φυτά, είτε μεταξύ άλλων ανθοφόρων είτε μόνη της για τον σχηματισμό ανθοφόρων νησίδων.
• Σε βραχόκηπους καθώς και γενικά κήπους με ελάχιστη κατανάλωση νερού
• Σε ξηροτοπιακού χαρακτήρα κήπους
• Παρόλη την αντοχή της στην ξηρασία, σε αμμώδεις παρόχθιες θέσεις τεχνητών ή φυσικών λιμνών
• Συνδυαζόμενη με κάκτους και παχύφυτα
• Σε γλάστρες και ζαρντινιέρες, αλλά μεγάλου βάθους και σε θέσεις προσήλιες
• Μαζί με Πλουμπάγκο ή Μπλε Γιασεμί (Plumbago auriculata) και Λεβάντα την στενόφυλλο (Lavandula angustifolia)

Τις Παραπομπές του άρθρου, που φέρει επαξίως τον τίτλο – σιδηρόδρομο Γκάουρα (Oenothera lindheimeri ή Gaura lindheimeri), Η Ολάνθιστη Πόα, παρουσιάζει ο συμπατριώτης του φυτού και γίγας των μπλουζ Louisiana Red με το τραγούδι Alabama Train.